Naftalan əfsanəsi: xəstə dəvənin hekayəsi
Naftalan əfsanəsi belə danışılır: uzaq yolla gedən karvan xəstələnmiş dəvəsini bu düzənlikdə qoyub gedir. Heyvanın sağalacağına heç kim inanmırdı.
Dəvə sürünə-sürünə qara, yağlı gölməçəyə çatır və günlərlə orada uzanır. Bir müddət sonra yaraları sağalır, ayağa qalxır və karvanın arxasınca düşür. Sahibləri onu görəndə təəccüblənir, geri qayıdıb bu qəribə “qara suyu” axtarır və tapırlar.
O gündən sonra, rəvayətə görə, insanlar da bu gölməçələrə gəlməyə, öz xəstəliklərini burada müalicə etməyə başlayır.
Marko Polo burada olubmu?
Dəqiq bilinmir. Marko Polo XIII əsrdə Qafqaz yaxınlığında dəvələrin dəri xəstəliklərini müalicə etmək üçün işlədilən neft bulağından yazıb və bəzi tədqiqatçılar bu qeydi Naftalanla əlaqələndirir.
Amma səyyah konkret yer adı çəkmir, ona görə bu əlaqə bir fərziyyə olaraq qalır. Biz də onu fakt kimi yox, maraqlı ehtimal kimi danışırıq.
Rəvayətin arxasında nə dayanır?
Əfsanədəki əsas fikir — neftin dəriyə və yaralara xeyir verməsi — sonradan həkimlərin müşahidələri ilə üst-üstə düşüb.
Dəvə hekayəsini sübut etmək mümkün deyil, amma bu torpaqda neftin əsrlər boyu müalicə üçün işlədildiyi şübhə doğurmur. XIX əsrin sonunda alman mühəndisi E. Yeger bu neftdən məlhəm hazırlamağa başladı, XX əsrin 20-ci illərində isə ilk müalicəxana açıldı. Ətraflı: neftin tarixi.
Əfsanələrlə faktları yan-yana qoyduğumuz başqa bir yazı da var: əfsanələr və reallıq.
Əfsanə bu gün harada yaşayır?
Dəvə obrazı bu gün də Naftalanın tanınan simvollarından biridir; qonaqlar şəhərdə onun təsvirləri ilə tez-tez qarşılaşır.
Daha bir simvol muzeydə saxlanan əsa və qoltuqağaclarıdır. Deyilənə görə, onları müalicədən sonra artıq ehtiyacı qalmayan insanlar geridə qoyub gedib. Bu da bir növ “müasir əfsanə”dir: hər kəsin nəticəsi fərqli olur, amma şəhərin ruhunu yaxşı göstərir.
Hekayəni yerində dinləmək istəyirsinizsə, Naftalan kurortu haqqında bələdçimizə baxın və ya birbaşa sanatoriya seçin.
Əfsanə və real gözləntilər
Əfsanədə dəvə bir neçə günə sağalır. Həyatda isə müalicə kurs şəklində keçir və adətən 10–14 gün çəkir.
Gözəl hekayəni müalicə vədi kimi qəbul etməmək lazımdır. Naftalan hər kəsə uyğun deyil: kəskin iltihab, şişlər, qan xəstəlikləri, aktiv vərəm, ağır ürək çatışmazlığı və hamiləlik zamanı təyin edilmir. Ona görə səfərdən əvvəl həkimlə danışmaq, sanatoriyada isə müayinədən keçmək vacibdir. Ətraflı: əks-göstərişlər.
Əfsanənin bizə dediyi əsas şey isə sadədir: insanlar bu torpağın neftinə çox qədim zamanlardan güvənib, kurort da bu etimaddan doğub.
Tez-tez verilən suallar
Naftalan əfsanəsi nədən bəhs edir?
Karvanın yolda qoyub getdiyi xəstə dəvənin neft gölməçəsində uzanıb sağalmasından və bundan sonra insanların da bu neftlə müalicəyə başlamasından.
Dəvə hekayəsi həqiqətdir?
Onu sübut etmək mümkün deyil, bu, xalq rəvayətidir. Amma yerli neftin əsrlər boyu müalicə üçün işlədildiyi faktdır.
Marko Polo Naftalan haqqında yazıb?
O, dəvələri müalicə edən neft bulağından yazıb, amma yer adı çəkməyib. Bəzi tədqiqatçılar bu qeydi Naftalanla əlaqələndirir, lakin bu, sübut olunmuş fakt deyil.