Naftalan neftinin tarixi

Naftalan neftinin tarixi necə başlayır?

Naftalan neftinin tarixi yazılı sənədlərdən çox-çox əvvələ gedir. Yerli camaat bu qara, yağlı mayenin yaralara və dəri xəstəliklərinə xeyir verdiyini nəsillərdir bilirdi.

Ən çox danışılan hekayə karvanın yolda qoyub getdiyi xəstə dəvə haqqındadır: heyvan neft gölməçəsində uzanır və sağalır. Bəzi tədqiqatçılar Marko Polonun dəvələri müalicə edən neft bulağı barədə qeydlərini də bu yerlə əlaqələndirir. Bu hekayələri Naftalan əfsanəsi səhifəsində ayrıca danışırıq.

O dövrlərdə neft quyulardan yox, yerin üstünə özü sızan yerlərdən götürülürdü. Onu qablarda daşıyır, həm insanları, həm də mal-qaranı müalicə etmək üçün işlədirdilər.

XIX əsr: alman mühəndisin məlhəmi

XIX əsrin sonunda alman mühəndisi E. Yeger bu neftin dəyərini kommersiya baxımından ilk görənlərdən oldu və ondan məlhəm hazırlamağa başladı.

Məlhəm “Naftalan” adı ilə satılır və Azərbaycanın hüdudlarından çıxırdı. Beləliklə, yerin adı Avropada əvvəlcə bir dərman kimi tanındı. Maraqlıdır ki, Naftalanın ilk “sənaye məhsulu” vanna yox, məhz məlhəm olub — bu gün apteklərdə gördüyünüz Naftalan məhsullarının kökü də oradadır.

XX əsr: müalicəxanadan kurorta

XX əsrin 20-ci illərində burada ilk müalicə müəssisəsi açıldı. Ondan sonra Naftalan sürətlə bütün Sovet İttifaqında tanınan kurorta çevrildi.

• 1920-ci illər — ilk müalicəxana; 1929-cu ildə açılan müəssisə bugünkü Mərkəzi Naftalan sanatoriyasının sələfi sayılır.
• Sovet dövrü — yeni korpuslar tikilir, ölkənin müxtəlif yerlərindən insanlar göndərişlə müalicəyə gəlir.
• 1967 — qəsəbə şəhər statusu alır.

Həmin illərdən qalan ən məşhur simvol muzeydə saxlanan əsa və qoltuqağaclarıdır. Deyilənə görə, onları müalicədən sonra artıq ehtiyacı qalmayan qonaqlar geridə qoyub gedib.

Bu gün: köhnə ənənə, yeni sanatoriyalar

Müstəqillik illərində şəhər yenidən dirçəldi: köhnə sanatoriyalar təmir olundu, yanında müasir otel-sanatoriyalar tikildi.

Neftin özü isə dəyişməyib — dəyişən onun tətbiqi üsullarıdır. İndi təbii, qara Naftalanla yanaşı, qatranlardan təmizlənmiş “ağ Naftalan” da işlədilir. Bu barədə ağ Naftalan məqaləmizdə, neftin təsiri haqqında isə müalicəvi xüsusiyyətlər səhifəsində oxuya bilərsiniz.

Bu tarixi öz gözünüzlə görmək istəyirsinizsə, Naftalan sanatoriyaları siyahısından özünüzə yer seçin.

Şəhərin adı haradan gəlir?

Şəhər adını öz neftindən alıb. Ad, ehtimal ki, neft mənasını verən qədim “nafta” sözü ilə bağlıdır və geniş yayılmasında Yegerin məlhəminin rolu böyük olub.

Maraqlıdır ki, çox vaxt əvvəlcə məhsul, sonra isə yer tanınır. Naftalanda bu, əksinə alınıb: yerin adı dərmana keçib, dərman isə adı bütün dünyaya yayıb. Bu gün “Naftalan” deyəndə eyni anda üç şey nəzərdə tutulur — şəhər, neft və müalicə üsulu.

Neft yataqdan vannaya necə çatır?

Neft şəhərin yaxınlığındakı yataqdan çıxarılır və sanatoriyaların vanna korpuslarına gətirilir. Bütün kurort sistemi yüz ilə yaxındır ki, bu sadə zəncir üzərində qurulub.

Sanatoriyada neft vannaya tökülməzdən əvvəl 37–38 °C-yə qədər qızdırılır. Dəri prosedurları üçün isə ayrıca, qatranlardan təmizlənmiş forma hazırlanır. Prosedurun özü haqqında Naftalan vannaları səhifəsində oxuyun.