Naftalan neftinin tarixi
Bir neft yatağının bütöv bir şəhər yaratması nadir hadisədir. Naftalanın tarixi rəvayətlərdən başlayır, alman mühəndisin məlhəmi ilə davam edir və böyük kurortla nəticələnir.
Naftalan neftinin tarixi haradan başlayır?
Naftalan neftinin tarixi yazılı mənbələrdən xeyli qədimdir. Yerli əhali bu qatı, tünd mayenin yaralara və dəri xəstəliklərinə kömək etdiyini nəsillərdir bilir.
Ən məşhur rəvayət yolda qoyub gedilən xəstə dəvə haqqındadır: heyvan neft gölməçəsinə uzanır və sağalır. Bəzi tədqiqatçılar Marko Polonun dəvələri sağaldan neft bulağı haqqında qeydlərini də bu yerlə əlaqələndirir. Bu hekayələri Naftalan əfsanəsinə həsr etdiyimiz səhifədə ayrıca danışırıq.
O vaxt neft quyudan çıxarılmırdı, onu öz-özünə yer üzünə sızdığı yerlərdən yığırdılar. Qablarla daşıyır, həm insanları, həm də mal-qaranı onunla müalicə edirdilər.
XIX əsr: alman mühəndisin hazırladığı məlhəm
XIX əsrin sonlarında alman mühəndisi E. Yeger bu neftin ticarət dəyərini ilk anlayanlardan biri oldu və ondan məlhəm hazırlamağa başladı.
Məlhəm “Naftalan” adı ilə satılır və Azərbaycandan kənara da gedirdi. Beləcə, yerin adı Avropada əvvəlcə dərman adı kimi tanındı. Maraqlıdır ki, Naftalanın ilk “sənaye məhsulu” vanna yox, məhz məlhəm olub. Bu gün apteklərdə gördüyünüz Naftalan məhsulları da həmin ənənənin davamıdır.
XX əsr: müalicəxanadan böyük kurorta
XX əsrin 20-ci illərində burada ilk müalicə müəssisəsi açıldı. Bundan sonra Naftalan qısa müddətdə bütün Sovet İttifaqında tanınan kurorta çevrildi.
- 1920-ci illər — ilk müalicəxana; 1929-cu ildə açılan müəssisə bugünkü Mərkəzi Naftalan Sanatoriyasının sələfi sayılır.
- Sovet dövrü — yeni korpuslar tikilir, ölkənin hər yerindən insanlar göndərişlə müalicəyə gəlir.
- 1967 — qəsəbə şəhər statusu alır.
O illərin ən tanınmış simvolu muzeydə saxlanan əsalar və qoltuqağaclarıdır. Rəvayətə görə, müalicədən sonra onlara ehtiyacı qalmayan qonaqlar bunları burada qoyub gediblər.
Bu gün: köhnə ənənə, yeni sanatoriyalar bir arada
Müstəqillik illərində şəhər yenidən canlandı: köhnə sanatoriyalar bərpa olundu, yanlarında müasir otel-sanatoriyalar tikildi.
Neft eyni qalıb, dəyişən onun tətbiq üsullarıdır. Bu gün təbii, qara Naftalanla yanaşı, qatranlardan təmizlənmiş “ağ Naftalan” da işlədilir. Bu barədə ağ Naftalan haqqında məqalədə, neftin orqanizmə təsiri barədə isə neftin müalicəvi xüsusiyyətlərinə həsr olunmuş səhifədə oxuya bilərsiniz.
Bu tarixi yaxından görmək istəsəniz, Naftalan sanatoriyalarının siyahısından özünüzə uyğun yer seçin.
Şəhərin adı haradan yaranıb?
Şəhərin adı məhz bu neftlə bağlıdır. Ehtimal ki, ad neft mənasını verən qədim “nafta” sözündən gəlir, onu geniş yayan amillərdən biri isə Yegerin məlhəmi olub.
Adətən əvvəlcə yer, sonra məhsul tanınır. Naftalanda isə əksinə oldu: yerin adı dərmana keçdi, dərman isə bu adı dünyaya yaydı. Bu gün “Naftalan” deyəndə həm şəhər, həm neft, həm də müalicə üsulu nəzərdə tutulur.
Neft yataqdan vannaya necə gəlir?
Neft şəhərin yaxınlığındakı yataqdan çıxarılır və sanatoriyaların vanna korpuslarına daşınır. Kurort təxminən yüz ildir bu sadə zəncir üzərində işləyir.
Sanatoriyada neft vannaya tökülməzdən əvvəl 37–38 °C-yə qədər qızdırılır. Dəri prosedurları üçün isə qatranlardan təmizlənmiş ayrıca formadan istifadə edilir. Prosedurun necə keçdiyini Naftalan vannaları səhifəsində oxuya bilərsiniz.
Tez-tez verilən suallar
Naftalanda ilk müalicəxana nə vaxt açılıb?
XX əsrin 20-ci illərində. 1929-cu ildə açılan müəssisə bugünkü Mərkəzi Naftalan Sanatoriyasının sələfi sayılır.
Naftalan nə vaxt şəhər statusu alıb?
Naftalan şəhər statusunu 1967-ci ildə alıb.
E. Yeger kim olub?
XIX əsrin sonunda Naftalan neftindən məlhəm hazırlamağa başlayan alman mühəndisi. “Naftalan” adının xaricdə tanınmasında onun böyük rolu olub.

Naftalan Sanatoriy redaksiyası
Redaksiya
Naftalan müalicəsi və sanatoriyalar mövzusunda mətnləri redaksiyamız hazırlayır, açıq mənbələri, sanatoriyaların məlumatlarını və qonaq rəylərini yoxlayırıq. Mətn tibbi məsləhət deyil, müalicəni həkim təyin edir.
Bu səhifə faydalı oldu?
Təşəkkür edirik! Cavabınız mətni yaxşılaşdırmağa kömək edir.


